SINGAPUR (ICIS) – Ýaponiýanyň elektrik energiýasy kompaniýasy “Tokyo Electric Power Co” (TEPCO) Kashiwazaki-Kariwa (KK) atom elektrik stansiýasynyň 6-njy blokynda täjirçilik işlerini gaýtadan başlady. Bu bolsa Ýaponiýanyň energetika pudagynda LNG islegini azaltmak üçin edilýän tagallalarda täze we möhüm pursat boldy, sebäbi ýurt täze isleg basyşlary bilen göreşýär we täze önümçilik çeşmelerini gözleýär.
TEPCO 16-njy aprelde Ýaponiýanyň Ýadro Düzgünleşdiriş Agentliginden (NRA) ulanylyşdan öňki tassyklamany we barlagdan geçiş sertifikatlaryny alandan soň, 1,35 GW gaýnag suw reaktorynda täjirçilik işlerini gaýtadan başlandygyny aýtdy.
2011-nji ýylyň martynda TEPCO tarapyndan dolandyrylýan Fukuşima Daiçi ýadro stansiýasynda bolan uly sunami sebäpli bolan heläkçilikden soň, ýurtdaky ähli atom elektrik stansiýalary yzygiderli ýapylandan soň, ýerli wagt bilen sagat 16:00-da kommersiýa energiýasyny öndürmek täzeden başlady. Bu bolsa, KK meýdançasynda 2012-nji ýyldan bäri ilkinji işleýän ýadro blokydyr.
Bazar gatnaşyjylary, eger ýedi blokyň hemmesi işe girizilip bilse, Ýaponiýadaky iň uly ýadro desgasy boljak KK 6-njy blokynyň täzeden işe girizilmeginiň (häzirlikçe, geljek bir ýa-da iki ýylyň içinde diňe 7-nji blokyň işe girizilmegi mümkin däl ýaly görünýär) TEPCO-nyň üpjünçilik sebitinde, esasanam ýadro önümçiliginiň ýokary kuwwatlylyk faktorlarynda işläp bilýän kenar we tomus döwürlerinde gaz bilen işleýän önümçiligiň ornuny gönüden-göni alar diýdiler.
Söwdagärleriň we analitikleriň çaklamalaryna görä, doly ulanylanda, KK 6-njy bloky umumy LNG ýakylmagyny azaldyp biler, emma hakyky göçüriliş elektrik togunyň kesilme tertibine, elektrik ulgamyna bolan islege we ýylylyk iberiş ykdysadyýetine bagly bolar.
Birnäçe söwdagärler, ýadro önümçiliginiň durnukly bolmagyny göz öňünde tutup, gaýtadan başlamagyň Ýaponiýanyň LNG sarp edilişini ýyllyk esasda aýda bir ýa-da iki ýük azaltmagynyň mümkindigini aýtdylar.
“KK 6-njy blokynyň täzeden işe girizilmegi gündogar Ýaponiýada LNG üçin energiýa üpjünçiliginiň esasy talaplaryna düşýän basyşy ýeňilleşdirýär” diýip, ýaponiýaly söwdagär aýtdy. “Bu bolsa, LNG-niň zerur bolan ýerine düşýän basyşyň azalmagyny aňladýar, ýöne ýeke özi bir blok spot satyn alyş ýa-da gaýtadan satuw işjeňliginiň azalmagynda çalt görünmese-de”.
Emma kadalaşdyryjy päsgelçiliklerden, reaktory we onuň bilen hyzmatdaşlyk edýän nesli tas 14 ýyllap işlemeýän wagtyndan soň täzeden işe girizmegiň mehaniki çylşyrymlylygyndan alnan sapaklar, häzir işlemeýän we täze ýadro stansiýalaryny aýtman geçeliň, ýokarky ugrunda gaýtadan işe girizip boljak ýene-de on sekiz ýadro blokuny täzeden işe girizmegiň has giň hekaýasyny görkezýär.
“Ýaponiýadaky islendik ýadro stansiýasyny täzeden işe girizmek jemgyýetçilik diňlenişiklerini, kadalaşdyryjy gözegçiligi we sebitdäki duýgur syýasy garaýyşlary aňladýar” diýip, Singapurdaky energiýa boýunça analitik aýtdy.
“Biz muny KK bilen gördük; gubernator karar bermeli boldy we dürli maslahatlardan geçdi. Emma belki-de 2011-nji ýyldaky sunamiden, Ukraina urşundan we indi Ýakyn Gündogar bilen baglanyşykly energiýa adatdan daşary ýagdaýlaryndan soň syýasat we jemgyýetçilik garaýyşlary has ýeňil bolup biler.”
ABŞ-nyň Energetika Maglumatlary Administrasiýasynyň (EIA) soňky maglumatlaryna görä, Ýaponiýanyň KK bilen häzirki wagtda 15 ýadro stansiýasy bar we tehniki hyzmata we ulanyşa baglylykda, takmynan 33 GW ýadro kuwwatyny işläp bilýär.
Başga-da 24 atom elektrik stansiýasy hemişelik ýapyldy.
INDIKI ÄDIMLER
Ýaponiýanyň gaza bolan islegi syýasat çekişmeleriniň we elektrik otlularynda, gämi gatnawlarynda we energiýa infrastrukturasynda giň önümçilik pudagy bilen baglanyşyklydyr - uglerody tutmak we saklamak (CCS) ýaly beýleki dekarbonizasiýa başlangyçlary bilen baglanyşykly köplenç gürrüň edilýän gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmeleri we gazylyp alynmaýan ýangyç çeşmeleri bilen baglanyşyklydyr.
Eýran urşy döwründe Ýaponiýany öz içine alýan Aziýadaky energiýa importçylary energiýa howpsuzlygy meýilnamalaryna ýüzlendiler, bu meýilnamalar LNG alyjylarynyň sarp edilişini eýýäm azaltýandygynyň, ahyrky ulanyjylaryň mümkin boldugyça kömür we ýadro energiýasyna öwrülmegini gözleýändiginiň we geosyýasy töwekgelçilik artykmaçlygyny saklap galýandygynyň aýdyň alamatlaryny görkezdi.
Ýadro energiýasynyň gaýtadan dikeldilmegi TEPCO-nyň önümçilik çykdajylaryny hem gowulandyrýar, sebäbi häzirki ýangyç we uglerod nyrhlary boýunça çaklamalara görä, ýadro energiýasynyň önümçiligi LNG bilen işleýän energiýadan has arzan. Analitikler ýadro energiýasynyň elýeterliliginiň artmagynyň Ýaponiýanyň gündogarynda gaz bilen işleýän energiýanyň iberiliş sagatlaryna we uçgunlaryň ýaýramagyna täsir etjekdigine garaşýarlar.
LNG satyjylary üçin uly bazalaýyn ýadro bloklarynyň gaýdyp gelmegi Ýaponiýada uzak möhletli islegiň çeýeligi barada alada döredýär, esasanam onýyllygyň ahyryna golaý şertnamalaryň täzelenmegi satyn alyş gepleşiklerinde esasy orun eýeleýär diýip, LNG-niň başlangyç ýolbaşçysy ICIS-e aýtdy.
“Bu, birnäçe päsgelçilik dörese-de, Ýaponiýanyň hökümetiň güýçli tagallasy bilen ýadro energiýasynyň önümçiliginiň depginini ýokarlandyryp we käbir islegleri kanagatlandyryp biljekdigini görkezýär.”
Indiki iki ýylyň dowamynda Ýaponiýanyň ýadro energiýasyny gaýtadan başlatmak boýunça tagallalary üç esasy blokyň işe girizilmegini hakykatdanam mümkin: Tomari-3 (0,91 GW, Hokkaýdo elektrik energiýasy), Tokaý Daini (1,16 GW, Ýaponiýanyň atom energiýasy kompaniýasy) we Onagawa-3 (0,83 GW, Tohoku elektrik energiýasy).
Bulardan başga islendik goşmaça täzeden başlatmalaryň 2027-28-nji ýyllar döwrüne düşmegi has ähtimal we olara berk garaşylýan zatlar däl-de, mümkin bolan ösüş hökmünde garalmalydyr.
Tohoku elektrik Higashidori bloky 1 (1.1 GW) NRA-nyň gözden geçirilmegine sezewar, sebäbi giň gerimli sunami we seýsmiki täzelenmeler henizem dowam edýär, emma ol "indiki tolkun" täzeden başlamagy hökmünde agzalýar.
Şonuň ýaly-da, “Shimane” 3-nji bloky (1.37 GW “Chugoku Electric”) tehniki taýdan taýýar, ýöne operator ilki bilen “Shimane-2”-ni täzeden işe girizmegi ileri tutdy we NRA-daky yzygiderlilik meseleleri, 3-nji blokyň 2027-nji ýyldan öň täzeden işe girizilmeginiň esasy ýagdaý bolmagynyň mümkin däldigini aňladýar.
Şol bir wagtyň özünde, “Chubu Electric” kompaniýasy Hamaokadaky gysga möhletli gaýtadan başlamak maksatlaryny iş ýüzünde yza süýşürdi. Bu ýerde 3-5-nji bloklar (3,6 GW) Fukuşimadan soňky seýsmiki barlaglar we ýaryk liniýasy we sunami howpy bilen baglanyşykly kadalaşdyryjy kemçilikler sebäpli işlemeýär, bu bolsa kompaniýany Ýaponiýanyň häzirki ýadro gaýtadan başlamak siklinden çetde goýdy.
Ýerleşdirilen wagty: 2026-njy ýylyň 21-nji apreli